علل ایجاد بیماری های لثه و از دست رفتن دندان و شیوه درمان آن ها

علم پزشكي تاكنون قادر به ايجاد عضوي مصنوعي در بدن انسان نبوده است تا بتواند جايگزيني واقعي و يا برتر از عضو طبيعي باشد. ايمپلنت يا كاشت دندان يك معجزه نيست و هرگز توانايي هاي دندان طبيعي را ندارد. پس با پيشگيري از دست دادن دندان ها بايد اين اعضاي گرانبها را كه در تغذيه ، تكلم و مهاوره هميشه ياريگر ما هستند حفظ كنيم تا مجبور به جايگزيني عضوي مصنوعي بجاي آنها نگرديم.

علل از دست دادن دندان هاي دائمي عبارتند از :

* بيماريهاي لثه ، استخوان و انساج در برگيرنده ريشه دندان

* اعمال روش هاي اشتباه در ترميم و پروتز و روت كانال ها توسط دندانپزشكان

* حوادث (مانند ضربه هاي ناگهاني به دهان در تصادفات ، مسابقات ورزشي و حتي جويدن

* بيماري هاي خاص و مادرزادي (از قبيل ديابت) و يا مصرف داروهاي خاص از قبيل استرويدها و داروي ضد صرع و غيره

بيماري هاي لثه و انساج اطراف دندان ها (پريودنتال) از مهمترين عوامل از دست رفتن دندان هاست. اين بيماري ها اغلب با ژنژويت يا التهاب لثه آغاز مي گردد و طبق آمار در جوامع پيشرفته بين 60% تا 80 % از مردم مبتلا به ژنژويت هستند و خود از آن بي خبرند.[1]

يكي از علائم مشخص ژنژويت يا همان التهاب لثه ، خونريزي هاي بي قاعده و يا هنگام مسواك زدن است كه اغلب با بي ملاحظه گي در روش مسواك زدن و نخ دندان نمودن اشتباه مي گردد. اينگونه خونريزي ها ناگهاني و با اندكي درد يا سوزش در اثر خراشيدگي يا صدمه به لثه اتفاق مي افتد و هميشگي نيست.

اما اگر شخصي با كمي فشار به مسواك خود ( كه البته تا حدودي براي پاكسازي شيار لثه و بين دندان ها لازم است) متوجه شد كه رنگ برس‌هاي مسواك قرمز شده است. اين نشانه ژنژويت لثه است و با افزايش آن ميكروبهاي محيط دهان (كه بطور عادي در همه افراد بصورت غير فعال وجود دارند فرصتي خواهند يافت تا شروع يك بيماري جدي و عفوني  لثه اي را رقم زده و به مرور زمان عمق اين التهاب و عفونت بيشتر شده و بدليل اينكه بيماري هاي پريودنتال اصولا داراي روند آهسته و پيوسته اي هستند ، شخص بيمار متوجه تغييرات زير بافتي نمي گردد و در مراحل بالاتر بيماري علائم جدي تر نمايان خواهد شد و آن زماني است كه خسارات زيادي رخ داده و درمان جهت بازگرداندن انساج به حالت طبيعي و سلامت بسيار مشكل و گاهي غير ممكن است.

طبق آخرين مطالعات مؤسسات معتبر علمي ، آمار چشم گيري از اشخاص مبتلا به نارسايي هاي قلبي و عروقي و حتي سكته هاي قلبي ناشي از بيماريهاي عفوني و دراز مدت لثه تشخيص داده شده اند كه آمار رسمي آن موجود است.[2]

* علائم هشدار دهنده بيماريهاي عفوني لثه (پريودنتيت) عبارتند از :

* تورم و تغيير رنگ لثه

* خونريزي لثه هنگام مسواك زدن يا جويدن و يا بخودي خود.

* بوي نامطبوع و مزه بد دهان

* تحليل لثه و نمايان شدن ريشه دندان ها و حساس شدن دندان ها

* كند شدن يا سست شدن دندان ها و عدم توانايي در جويدن

* لق شدن دندان ها

* ترشح عفوني از شيار لثه

* جا به جا شدن و تغيير جهت دندان ها بدون لقي

بيماري هاي عفوني لثه منتج از فعاليت گروهي از ميكروبهاي هوازي و بي هوازيست.[3]

 

با نفوذ اين ميكروبها به شيار بين دندان و لثه ، اين شيار كه بطور طبيعي ، يبن 5/0 تا 1 ميلي متر عمق دارد افزايش عمق ميدهد و مي تواند تا 8 الي 10 ميليمتر عميق تر شود كه به آن پاكت پريودنتال اطلاق مي گردد. هر چه عمق اين پاكت هاي لثه اي بيشتر باشد ميكروبهاي بي هوازي كه مخرب ترين گروه از ميكروبهاي لثه اي هستند فعالتر و خسارت زننده تر مي شوند.

بطور كلي اين بيماري در بالغين داراي 4 مرحله است كه معمولا در مرحله اول و ابتداي مرحله دوم داراي هيچ علائمي نيست و يا علائم بسيار ضعيفي دارد كه شخص بيمار آن را جدي نمي گيرد ، ولي از انتهاي مرحله دوم و ابتداي مرحله سوم علائم بيشتر مي شود و ديگر شخص بيمار احساس راحتي در محيط دهان نمي كند.

خونريزي با كوچكترين فشاري ممكن است رخ دهد ، حساسيت دندان ها بالا مي رود و بوي نامطبوعي در محيط دهان مي پيچد و دندان ها ، مخصوصا دندان هاي تك ريشه كمي سست مي گردند. اما از انتهاي مرحله سوم و شروع مرحله چهارم بيماري، خونريزي ها بي دليل و خود به خود اتفاق مي افتد ، لثه ها ورم مي كند و عمق پاكت هاي لثه اي به حداكثر مي رسد و معمولا در اين زمان خسارات استخواني گسترش چشمگيري دارد كه با پيشرفت در مرحله چهارم لقي دندان‌ها  به حداكثر رسيده و حتي با زبان شخص بيمار دندان ها جا به جا مي گردند.[4]

در مقايسه بين خانم ها و آقايان ، خانم ها اندكي بيشتر از آقايان در ريسك ابتلا به بيماريهاي لثه هستند.

بر اساس مراحل ذكر شده اين بيماري ، درمان در مرحله اول بيماري بدون روش جراحي امكان‌پذير است ، در مرحله دوم بيماري بستگي به ابتدا يا انتهاي اين مرحله دارد. در ابتداي مرحله دوم نيز امكان درمان و پيگيري بدون روش جراحي وجود دارد. ولي در انتهاي مرحله دوم و مرحله سوم بيماري اغلب روش جراحي تنها راه درمان است كه در آن بازسازي استخوان هاي از دست رفته و همينطور بازگرداندن بافت نرم لثه از طريق پيوند روش هاي مداوا مي باشند. و معمولا در مرحله چهارم بيماري جز بازسازي استخوان جهت حفظ ابعاد استخواني براي دندان ها اميدي به نگهداري وجود ندارد. لازم به ذكر است كه در پاره اي موارد تظاهرات ظاهري لثه از قبيل تغيير رنگ و خونريزي  هم رويت نمي گردد و شخص گمان به سلامت لثه دارد.

مشاوره با متخصص پريودنتيكس يا بيماري هاي لثه كه پريودنتيست نيز ناميده مي شود ، بخوبي مي تواند از ابتلا و پيشرفت اين بيماري جلوگيري كند.

اين نكته بسيار مهم است كه اگر به هردليل دنداني از دست مي رود ، حتما شيوه اي كه به دور از آسيب به ديگر اعضاي مجاور آن دندان در محيط دهان اعمال شود ، تا آن دندان جايگزين گردد.

امروزه تنها روشي كه بدون آسيب به دندان هاي ديگر ، دندان از دست رفته را جايگزين مي كند عمل كاشت پايه دنداني يا ايمپلنت است.

كاشت دندان زماني انجام مي گردد كه يا دنداني از دست رفته و جاي خالي آن باقي مانده است و يا اميدي براي نگهداري و مداواي دنداني وجود ندارد.

در واقع ايمپلنت آخرين گزينه محسوب مي گردد كه البته امروزه مي تواند در صورتي كه به نكات تخصصي در كارگزاري آن دقت شود و خود شخص در حفظ و نگهداري آن دقيق عمل كند، طول عمري بيش از 10 تا 15 سال داشته باشد. طبق آخرين روش ها ، امروزه مي توان تنها در يك جلسه دنداني از بين رفته و غير قابل نگهداري را جايگزين نمود و شخص را در همان جلسه با دنداني جديد و بدون تغيير ظاهري براي ادامه زندگي مهيا نمود.[5]

 

ايمپلنت ها يا پايه هاي دنداني از جنس تيتانيوم هستند كه از سازگارترين فلزات در محيط بدن انسان است. انواع مختلف اين پايه هاي تيتانيومي امروزه در جهان توليد مي گردد كه نظرجنس يكي هستند و فقط طرح ، تكنولوژي و سابقه كمپاني هاي مختلف با هم فرق دارند. بدون شك ايمپلنت هايي كه داراي سوابق طولاني تا حد 30 سال در برخي از آنها هستند ، در دراز مدت نتايج خوبي را به اثبات رسانده و قابل قبول ترند.

اگر چه كه كمپاني هاي جديدي كه سوابقي در حد 5 تا 10 سال دارند هم داراي استانداردهاي جهاني از قبيل FDA امريكا و CE اروپا مي باشند. و استفاده از آنها فاقد اشكال است. من پس از بيست و سه سال آشنايي با نمونه هاي مختلف ايمپلنت دنداني و يازده سال سابقه كاشت اين قطعات در بيماران متعدد و استفاده از مارك هاي مختلف ايمپلنت بر اين باورم كه اين روش درماني نياز به تخصص ، تجربه و مهارت لازم دارد و در صورتي كه يك ايمپلنت با استاندارد جهاني و با هر مقدار سابقه توسط جراحي با تجربه و آشنا به اصول انجام گيرد ، شانس موفقيت بسيار زياد است.

پايه تيتانيومي ايمپلنت در بدنه استخوان بجاي ريشه دندان قرار مي گيرد. با اين تفاوت كه ريشه دندان طبيعي داراي يك بافت زنده در اطراف خود مي باشد بنام پريودنتال ليگامنت يا PDL . اما ايمپلنت كاملا به استخوان جوش مي خورد. پس از مدتي قطعه تاجي روي اين پايه كار گذارده شده نصب مي گردد و تاج اصلي كه از نظر ظاهر مشابه با دندان است روي آن متصل مي گردد. امروزه مدت زمان لازم جهت دندان هاي قدامي بين صفر تا 50 روز و در دندانهاي خلفي جهت جلوگيري از ريسك آسيب به ايمپلنت حدود 10 هفته است.

ايمپلنت ها مي توانند بجاي تك دندان ، چند دندان مانند بريج و يا تمام فك بصورت ثابت و يا با پروتز جدا شونده متكي بر ايمپلنت طراحي شوند و اين بستگي به نياز شخص و هزينه هاي آن دارد.

چند ساليست كه روش هاي ليزري با استفاده از دستگاه ليزر وارد درمان و شيوه هاي عمل دندانپزشكي تخصصي شده است.

ليزرها ابتدا تنها بعنوان يك چاقو يا تيغ جراحي عمل مي كردند[6] ، كه در بعضي موارد بدون درد، خونريزي و اتلاف زمان ، ضايعات و مشكلات لثه اي را مي شود با آنها برطرف نمود. امروزه ، نسل جديد ليزرها و درمانهاي ليزري در دندانپزشكي تحولي ايجاد نموده و كار روي ريشه ، استخوان و دندان هم با آنها عملي است.[7]

 

با استفاده از ليزرهاي جديد غير از درد و خونريزي كمتر و محدود ، مي توان درمان هاي بسياري را با استرس پايين و زمان خيلي خيلي كمتر به انجام رساند.[8]

ليزرهاي با طول موجهاي مختلف امروزه داراي ضريب امنيت بيشتري نسبت به گذشته مي باشند و چون مثل ابزار و وسايل فلزي به انساج دهان آسيب نمي رسانند ، شرايطي را براي بافتهاي نرم و سخت دهان ايجاد مي كنند كه با سرعت بيشتر و التهابات كمتر بتوانند ترميم گردند و با اين شرايط هم براي جراح و شخص درمان كننده و هم بيمار تحت درمان رفاه و آرامشي ايده آل فراهم مي نمايند.

 

 

 

 

منابع:

[1](http://www.quora.com/what.percentage.of.people.have.gihgivitis)

[2](http://www.perio.org/consumer/heartdiseased)

[3](http://www.ncbi.nlm.gov/pmc/articles/pmc3692174)

[4](http://www.perio.org/consumer/risk-factors)

[5](http:.//www.dr.amet.com/first)

[6](http://freepatentsonline.com/6323179.html)

[7](http://ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15464563)

[8](http://www.webmd.com/oral-head/guide/user-use.dentistry)